• youtube
  • facebook

Ao Bà Om - Một danh thắng của đất Trà Vinh

Nhắc đến Trà Vinh, người ta thường nghĩ đến những mái chùa Khmer cổ kính thấp thoáng dưới bóng những tán cây sao, cây me, cây dầu hàng trăm năm tuổi. Điều đặc biệt, những đặc trưng ấy đều hội tụ ở ao Bà Om (ấp Tà Cú, xã Nguyệt Hóa, huyện Châu Thành, Trà Vinh).

Những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi nổi lên nhiều hình thù kỳ thú.

Những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi nổi lên nhiều hình thù kỳ thú.

Nằm ngay ở cửa ngõ thành phố Trà Vinh, ao Bà Om được bao bọc bởi những cây sao, cây dầu cổ thụ phủ tán rợp cả vùng, tạo nên quang cảnh vừa thanh nhã, vừa mát lành. Những cây sao, cây dầu này có bộ rễ khổng lồ nổi trên mặt đất, tạo thành nhiều hình thù kỳ lạ, đẹp mắt. Có bộ rễ lớn đến nỗi tạo thành cái hang độc nhất vô nhị, trẻ con có thể chui vào đó vui chơi. Lại có bộ rễ cây trở thành ghế ngồi nghỉ chân của khách.

Ao Bà Om còn được gọi là ao Vuông, mặt nước phẳng lặng với chiều dài chừng 500m và rộng 300m, được bao bọc bởi cây cổ thụ. Có rất nhiều truyền thuyết kể về lịch sử hình thành ao Bà Om, nhiều câu chuyện siêu nhiên nhưng cũng rất gần gũi với người dân đồng bằng sông Cửu Long, nhất là với người Khmer ở vùng đất này.

Theo các bậc cao niên kể lại, xưa kia, vùng đất Trà Vinh hằng năm cứ đến mùa hạn hán thì nước ngọt trở nên khan hiếm. Ruộng rẫy khô hạn, cây cỏ chết dần chết mòn, bà con sống trong khổ cực. Thấy vậy, một vị quan ở xứ Thủy Chân Lạp bèn tổ chức hai bên nam, nữ thi đào ao để chống khô hạn, giữ nước ngọt. Bên nào đào nhanh, sâu, rộng hơn thì thắng cuộc.

Cùng lúc đó, trong vùng xảy ra một vụ "tranh chấp" khó giải quyết: Đàn ông và đàn bà, ai phải cưới ai? Ai phải chịu mọi chi phí trong lễ cưới? Nhân dịp này, vị quan cũng ra lệnh, ao bên nào đào sâu hơn, lớn hơn và xong trước thì sẽ thắng cuộc, bên thua sẽ phải chịu phí tổn lễ cưới. Trời vừa tắt nắng, hai bên chia nhau đào ao. Bên nam thì đào ao tròn ở phía Tây, còn bên nữ đào ao vuông ở phía Đông.

Bên nam chủ quan, ỷ có sức khỏe nên vừa làm vừa chơi. Phía nữ do Bà Om, một phụ nữ người dân tộc Khmer chỉ huy, miệt mài đào để hoàn thành trước khi mặt trời lên. Thấy bên mình toàn là phụ nữ không thể đọ được sức đàn ông, bà cho người đốt đèn treo cành cây, để bên nam tưởng là sao Hôm chưa lặn nên vô tư vui chơi, chểnh mảng việc đào ao. Bên nam thua cuộc, sau này, do ao quá cạn nên đã bị lấp. Bên nữ thắng cuộc, Bà Om giành được quyền chọn chồng. Còn bên nam thua cuộc trong sự "tâm phục, khẩu phục". Từ đó, cái tên ao Bà Om được đặt cho di tích này và truyền thống nam đi cưới nữ của dân tộc Khmer cũng bắt đầu từ câu chuyện ấy.

Bên cạnh ao là Bảo tàng Văn hóa, nơi trưng bày những hiện vật đặc trưng trong cuộc sống của người Khmer. Đối diện Bảo tàng có chùa Âng, được xem là ngôi chùa cổ kính nhất, độc đáo và đẹp nhất trong hệ thống hơn 140 ngôi chùa Khmer trên đất Trà Vinh.

Ngoài ra, ao Bà Om còn gắn liền với phong tục tập quán của bà con Khmer. Vào những ngày lễ, Tết hằng năm của dân tộc Khmer như lễ hội Ok Om Bok (rằm tháng 10 âm lịch), nơi đây trở thành địa điểm sinh hoạt văn hóa náo nhiệt của cả một cộng đồng. Không chỉ con cháu người dân tộc Khmer mà bà con người Kinh, Hoa ở Trà Vinh cũng đổ về đây chung vui, nhảy múa, xem hát dù kê, múa rô-băm, thả đèn nước, tạo nên nét văn hóa rất riêng của ao Bà Om.

Năm 1994, ao Bà Om được Bộ Văn hóa, Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia, thuộc loại hình danh lam thắng cảnh. Cùng với Bảo tàng Văn hóa và chùa Âng, bộ ba quần thể danh thắng này là một trong những điểm không thể bỏ qua khi tới thăm Trà Vinh và khám phá văn hóa Khmer Nam bộ. Chính vì vậy, đến thăm ao Bà Om, không chỉ đơn thuần tận hưởng cơn gió mát, ngắm vẻ đẹp thơ mộng của thiên nhiên, mà còn hiểu thêm một nền văn hóa đặc sắc của xứ Trà Vinh.

create

Thanh Tâm / bienphong.com.vn